امنيت و توسعه درغرب آسيا از
منظرمدل محور -پيرامون :
مطالعه موردي مناطق مرزي كشورهاي ايران، افغانستان وپاكستان
عمران راستي ∗ و دكتر سردار محمد رحيمي ∗∗

چكيده
امنيت و توسعه مفاهيمي به هم پيوسته ولازم وملزوم يكديگر بـوده بطوريكـه دسـتيابي بـه توسعه بدون برخورداري از امنيت ناممكن بوده وتوسعه نيز در برقراري امنيت نقش بسزايي داردو اين پيوستگي در سطوح مختلف محلي، ملي، منطقه اي و جهاني مـصداق پيـدا مـي كند.در ساختارهاي حكومتي بسيط توزيع قدرت و منابع از مركز صورت مي گيرد بنابراين
دركشورهايي با چنين ساختار حكـومتي عـدم تعـادل و تـوازن منطقـه اي مـشهود بـوده بطوريكه معمولا حاشيه ها نسبت به محور توسعه كمتري يافته اند و اختلاف سطح توسـعه محوروحاشيه با مدل مركز - پيرامون سنخيت و هماهنگي خاصي دارد . بعـلاوه بـه مـوازات زيادشدن فاصله پيرامون از محور در ابعاد مختلف و به ميزاني كه مناطق حاشـيه از حـوزه
نفوذ وتوجه حكومت مركزي دور مي شوند امنيت انـساني نيـز در ايـن منـاطق بـه چـالش كشيده مي شود كه در موارد حاد اين مناطق مكاني مساعد جهت تشكيل حفره هاي دولت ميشوند .از آنجا كه بين توسعه وامنيت رابطه مستقيمي وجود دارد . و نا امني در بسترهاي توسعه نيافته زمينه بروز و ظهور بيشتري دارد در اين مقالـه نخـست بـه ارزيـابي وضـعيت توسعه استانهاي مرزي سه كشور ايران، افغانستان و پاكستان پرداخته و وضعيت توسعه اين مناطق را با ديگر استانها مقايسه نموده ايم و ميزان انطباق سطوح مختلف توسعه را در هـر كشوربا مدل محور – پيرامون مورد بررسي قرار داده ايم . سپس در ادامه به تهديدات امنيتـي فراروي امنيت انساني و ملي در اين مناطق پرداخته ايـم . اگـر چـه سـطح توسـعه و ميـزان امنيت استانهاي مرزي اين سه كـشور در مقايـسه بـا همـديگر متفـاوت اسـت ولـي بعلـت پيوستگيهاي جغرافيايي و انساني موجود بين مناطق مرزي سه كشور، امنيت وتوسـعه ايـن استانهاومناطق نيز ارتباط و پيوستگي خاصي با همديگر داشـته و در يكـديگر تـأثير وتـأثردارند.با توجه به مـوارد بـالا و اينكـه منـاطق مـرزي سـه كـشور از سـطح توسـعه پـاييني
برخوردارندو از آنجا كه در اين مناطق بستر بـراي ايجـاد چالـشهاي امنيتـي فـراهم اسـت .
بنابراين براي دستيابي به امنيت انساني پايـدار و ارتقـاي شاخـصهاي توسـعه و بـالا بـردن ضريب امنيتي در اين مناطق، هر يك از اين سه كشورمي بايست در سياستهاي مربـوط بـه توسعه استانهاي مرزي خـود بـازنگري نمـوده و همكاريهـاي مـشترك، تبـادل تجربيـات وهمگرايي خود را با يكديگر در خصوص مسايل امنيتي ارتقا بخشند .

واژه هاي كليدي : امنيت انساني، امنيت ملي، توسعه، محور - پيرامـون،عـدالت سـرزميني ،واگرايي،حفره دولت، همگرايي

∗ دانشجوي دكتري جغرافياي سياسي دانشگاه تهران
∗∗رئيس كانون مطالعات ملي افغانستان، استاديار دانشگاه كاتب كابل، افغانستان.

دانلود متن کامل مقاله: لينک دانلود ( تعداد دانلود: 25)